Rękawice robocze i ochronne należą do najpowszechniej i najchętniej stosowanych ochron osobistych. Spowodowane jest to tym, że podczas pracy najbardziej narażone na działanie różnych szkodliwych czynników są właśnie dłonie pracownika.Dyrektywa 89/686/EWG w sprawie wymagań bezpieczeństwa i ochrony zdrowia dotyczących stosowania przez pracowników środków ochrony indywidualnej w miejscu pracy wprowadza podział artykułów BHP - w tym także rękawic - na 3 kategorie ochronne, w zależności od poziomu ryzyka, na jakie pracownik jest narażony. W przypadku rękawic podział ten można scharakteryzować następująco:
Kategoria I
Rękawice stosowane w warunkach niskiego ryzyka Rękawice tej kategorii chronią przed powierzchownym uszkodzeniem naskórka, temperaturą nie przekraczającą 50OC oraz przed środkami chemicznymi o delikatnym działaniu (np. środkami czyszczącymi). Ich użytkowanie poprawia komfort pracy, a ich stosowanie nie jest uzależnione od wyników badań specjalnych jednostek badawczych. Do tej grupy należy większość zwykłych rękawic roboczych, rękawice do pracgospodarczych, domowych, w ogrodzie itp.
Kategoria II
Rękawice do prac przy średnim ryzyku uszkodzenia Do tej kategorii zaliczane są rękawice używane w sytuacjach o stopniu ryzyka nie klasyfi kowanym jako niskie czy bardzo wysokie. Są to głównie rękawice chroniące przed chemikaliami oraz uszkodzeniami mechanicznymi. Takie ryzyko jest bardzo szeroko rozpowszechnione w różnorakich gałęziach przemysłu i dotyczy większości prac przemysłowych. Do tej grupy należą także rękawice chroniące przed zimnem i ciepłem (do 100OC).
Kategoria III
Rękawice stosowane w sytuacjach wysokiego ryzyka wystąpienia poważnego uszkodzenia
Rękawice tej kategorii używane są wówczas, gdy istnieje duże ryzyko wystąpienia poważnego lub trwałego uszkodzenia dłoni, np. przy pracach z bardzo agresywnymi substancjami chemicznymi, przy wysokim napięciu itd.
Rękawice ochronne dzieli się według zagrożeń, przed którymi mają chronić. Poza odpowiednimi normami, związanymi z poszczególnymi zagrożeniami, wszystkie muszą spełniać wymagania PN-EN 420 Wymagania ogólne dla rękawic.
RĘKAWICE CHRONIĄCE PRZED USZKODZENIAMI MECHANICZNYMI
Uszkodzenia mechaniczne - przecięcia, przekłucia oraz otarcia
Zagrożenia te występują głównie na stanowiskach pracy związanych z transportem przedmiotów i obróbką metali, szkła lub tworzyw sztucznych, w budownictwie oraz przemyśle spożywczym, np. przy porcjowaniu mięsa.W grupie rękawic chroniących przed urazami mechanicznymi można wyróżnić następujące rękawice:
Rękawice skórzane oraz rękawice kombinowane ze skór i tkanin
Rękawice skórzane i kombinowane zaleca się do prac przeładunkowych, transportowych i porządkowych. Rękawice posiadające amortyzator uderzeń w części grzbietowej mogą być stosowane przez pracowników zatrudnionych w budownictwie, murarstwie, przy montażach, pracach konstrukcyjnych, kamieniarskich itp. W przypadku rękawic kombinowanych część chwytna wykonana jest ze skóry bydlęcej, świńskiej lub koziej (dwoina lub lico), natomiast część grzbietowa i mankiet - z tkaniny bawełnianej (drelich) lub bawełnopodobnej. Końce palców oraz część grzbietowa w miejscu główek kości śródręcza są wzmocnione skórą. Często posiadają tzw. bizę, czyli wąski pasek skóry chroniący szew przed przetarciem. Niektóre rękawice posiadają pod wzmocnieniem części grzbietowej - w miejscu główek kości śródręcza - amortyzator, czyli wkład włókninowy lub z pianki poliuretanowej. Mankiet jest doszywany, może być usztywniany, wykonany zazwyczaj z tej samej tkaniny, co część grzbietowa rękawicy. Rękawice mogą posiadać wewnątrz podszewkę, wkłady ocieplające oraz wkłady antyprzecięciowe wykonane z kevlaru. W zależności od przeznaczenia występują również w wersji cztero-, trzy i jednopalcowej.
Rękawice tkaninowe i dzianinowe, powlekane gumą lub tworzywami sztucznymi
Rękawice z dzianin lub tkanin powlekane gumą lub tworzywami sztucznymi (nitryl, PCW, PU i in.) przeznaczone są do różnych prac. Są to rękawice pięciopalcowe, w części chwytnej w całości oblane gumą lub tworzywem, w części grzbietowej natomiast powlekane całkowicie lub częściowo np. do wysokości kości śródręcza (dla lepszej wentylacji rękawicy).Rękawice powlekane w części chwytnej gumą lub tworzywem stosuje się najczęściej do transportu ręcznego ciężkich przedmiotów, do przenoszenia przedmiotów mokrych czy zatłuszczonych, do prac montażowych, remontowych, w budownictwie i transporcie. Do tej grupy można też zaliczyć rękawice tkaninowe lub dzianinowe nakrapiane gumą lub tworzywem sztucznym jedno- lub dwustronnie.
Rękawice dzianinowe
Rękawice wykonane z dzianin przeznaczone są do różnych prac - w zależności od materiału, z którego są wykonane.Rękawice trykotowe z bawełny stosuje się do prac monterskich i sortowniczych. Rękawice dziane poliamidowo - poliestrowe używane są podczas prac w przemyśle motoryzacyjnym, przy lekkich pracach montażowych i porządkowych.Rękawice stylonowe stosowane są np. w przemyśle spożywczym przy kontakcie z żywnością (podczas porcjowania mięsa, patroszenia drobiu itp.). Rękawice dziane z kevlaru polecane są do prac montażowych w przemyśle samochodowym,elektronicznym, w zakładach szklarskich, wszędzie tam, gdzie istnieje ryzyko przecięcia skóry dłoni. Mogą być też stosowane jako wkłady do innych rękawic, zwiększając ich odporność na przecięcie. Rękawice z przędzy rdzeniowej wykonane są z nici stalowych w oplocie z włókien syntetycznych (poliestrowych lub kevlarowych). Rękawice te charakteryzują się bardzo wysoką odpornością na przecięcie i zalecane są głównie do prac, przy wykonywaniu których, pracownik ma kontakt z ostrymi krawędziami (np. przy łamaniu szkła, przenoszeniu blach). Nie chronią natomiast przed przekłuciem.
Rękawice z elementów metalowych
Rękawice z kółek metalowych przeznaczone są do ochrony rąk przed przecięciem podczas prac z bardzo ostrymi narzędziami (noże ręczne) lub przedmiotami. Stosuje się je w przemyśle mięsnym, w przemyśletworzyw sztucznych, skórzanym, papierniczym itp. Rękawice ochronne z płytkami stalowymi są rękawicami pięciopalcowymi składającymi się z dwóch części. Część zewnętrzna to rękawica uszyta z dzianiny powlekanejkauczukiem poliakrylonitrylowym, część wewnętrzna wykonana jest z dzianiny kevlarowej pokrytej po stronie chwytnej prostokątnymi płytkami stalowymi. Rękawice chroniące przed przecięciem piłą łańcuchową posiadają powierzchnię ochronną w części grzbietowej (śródręcze i cztery palce bez kciuka - dotyczy tylko rękawicy lewej). Rękawice z płytkami stalowymi zaleca się do ochrony rąk przed ciężkimi urazami mechanicznymi (gł. przecięciem i przekłuciem), przy sortowaniu i usuwaniu odpadów, przy wykonywaniu czynności zawodowych w pogotowiu ratunkowym, w policji, służbach celnych itp.
Dobór rękawic chroniących przed uszkodzeniami mechanicznymiPrzy doborze odpowiednich rękawic należy mieć na względzie rodzaj wykonywanej pracy, warunki, w jakich się ona odbywa i przede wszystkim stopień zagrożenia, czyli ciężkość następstw urazu.
Do ochrony przed lekkimi urazami mechanicznymi (obtarcie naskórka, lekkie skaleczenia i przekłucia) należy stosować:
-rękawice kombinowane ze skór i tkanin,
-rękawice tkaninowe i dzianinowe, nakrapiane np. PCW, PU.
Do ochrony przed średnio ciężkimi urazami mechanicznymi (przecięcie nożem, ostrą krawędzią) przeznaczone są:
-rękawice skórzane,rękawice powlekane gumą lub tworzywem sztucznym,
-rękawice z dzianin poliestrowych, stylonowych, poliamidowych, kevlarowych, rdzeniowych.
Do ochrony przed ciężkimi urazami mechanicznymi, jak np. uderzenie ostrym nożem z dużą siłą, stosuje się rękawice z kółek metalowych wykonanych ze stali nierdzewnej.
Rękawice chroniące przed lekkimi i średnimi urazami mechanicznymi muszą spełniać wymagania odporności na ścieranie, przecięcie, przekłucie i rozdzieranie, dla których określone zostały poziomy skuteczności. Im wyższy poziom skuteczności, tym wyższy stopień ochrony, jaki zapewnia dana rękawica.
RĘKAWICE CHRONIĄCE PRZED CZYNNIKAMI TERMICZNYMI
RĘKAWICE CHRONIĄCE PRZED ELEKTRYCZNOŚCIĄ STATYCZNĄ
Rękawice o właściwościach antyelektrostatycznych stosowane są do prac m.in. w środowisku zagrożonym wybuchem, w przemyśle elektronicznym itd. Właściwości antyelektrostatyczne rękawic są z reguły ich cechą dodatkową, obok właściwości ochronnych przed uszkodzeniami mechanicznymi lub zagrożeniami chemicznymi.
RĘKAWICE CHRONIĄCE PRZED CZYNNIKAMI CHEMICZNYMI I BIOLOGICZNYMI
Rękawice przeznaczone do ochrony przed chemikaliami produkowane są głównie z tworzyw sztucznych i gumy. O wyborze materiału, z którego są wykonane, decyduje rodzaj substancji, przed którą mają chronić. Najczęściej spotykane tworzywa stosowane do wyrobu rękawic to:
Lateks (=guma naturalna)
Neopren
Winyl (=PCW)
Nitryl
PVA
Rękawice przeznaczone do ochrony przed chemikaliami muszą być dopasowane i szczelne. Ponadto powinny charakteryzować się odpornością mechaniczną (co najmniej odporność na ścieranie i/lub wytrzymałość na rozdzieranie). Przenikanie substancji chemicznej przez rękawice określa się na podstawie badania tzw. „czasu przebicia\". Badanie to polega na określeniu, po jakim czasie substancja przeniknęła przez rękawice w sytuacji stałego oddziaływania na nią przez daną substancję. Na tej podstawie rękawice można sklasyfikować wg klas odpowiadających danemu poziomowi ochrony:
Rękawice chroniące przed zagrożeniami biologicznymi w postaci mikroorganizmów i substancji przez nie wytwarzanych mają chronić przed kontaktem z czynnikiem szkodliwym. Rękawice spełniające wymagania odporności na przenikanie substancji chemicznych stanowią także ochronę przed mikroorganizmami. Osobną grupę stanowią rękawice medyczne, dzielące się na rękawice chirurgiczne (sterylne) oraz do badań i zabiegów (sterylne lub niesterylne). Odpowiadają one normie EN 455-1 & 2 Rękawicemedyczne do jednorazowego użytku.
